In deze Q&A vind je informatie over bouwkundige en financiële aspecten van een Changing Places Toilet, en de benodigde voorzieningen in deze ruimte waardoor liggende verschoning mogelijk is.
Heb je aanvullende vragen of opmerkingen? Mail ze naar Maartje de Gruyter via mdegruyter@gehandicaptekind.nl
Samenstelling: Stichting het Gehandicapte Kind, mede gebaseerd op onafhankelijk advies van PBT Consult. Om bij te dragen aan de aanleg van een verantwoord, veilig en vertrouwd Changing Places Toilet verstrekt Stichting het Gehandicapte Kind deze informatie aan belangstellenden.
Wil je op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen rondom financiering, realisatie en feestelijke openingen van nieuwe Changing Places Toiletten?
Idealiter is een ruimte of gebouwtje nodig van minimaal 12 m² (3x4).
De netto binnenmaat bedraagt 12 m², waarbij een binnenmaat van 3000 x 4000 mm uitgangspunt en de standaardplattegrond vormt. Voorwaarde is dat de ruimte rechthoekig is. Dit vanwege de aanwezigheid van een XY-tillift die alleen gemonteerd kan worden in een rechthoekige plattegrond.
De benodigde vrije hoogte (plafondhoogte) is 2600 mm.
De smalste binnenmaat waarbij nog een bruikbaar Changing Places Toilet kan worden gerealiseerd is 2600 mm breed. De bijbehorende lengte komt dan rond de 6 meter (afhankelijk van fabricaat en type toestellen), waardoor het benodigde aantal m² aanzienlijk hoger wordt.
Wanneer het om een losstaand gebouwtje in de buitenlucht gaat, is een voorruimte van circa 5 m² wenselijk;(breedtemaat 2,6m x 2 meter) als een soort voorportaal.Dit is praktisch in verband met weersomstandigheden en bijvoorbeeld vandalismebestendigheid.
De toegang dient te bestaan uit een naar buiten draaiende deur met een vrije doorgang van minimaal 850 mm breed en 2100 mm hoog. Deze deur hoeft niet te worden voorzien van een deurautomaat of extra toegankelijke bedieningsruimte,omdat de assistent (zonder handicap)de deur eenvoudig voor de rolstoelgebruiker kan openen en sluiten.
Een automatische deur is te overwegen als optie;het is een aangename extra voorziening die het bezoek vergemakkelijkt voor gebruikers.
Optioneel kan de ruimte worden voorzien van dubbele toegangsdeuren, waarbij de eerst te openen deurvleugel normaal 850 mm vrije doorgang biedt geschikt voor rolstoelen en standaard toiletgebruik. Wanneer de tweede deurvleugel ook wordt geopend ontstaat een vrije doorgang van 1100 mm waardoor zelfs mensen in ziekenhuisbedden van het Changing Places Toilet gebruik zouden kunnen maken.
Specificaties:
Er is geen wetgeving in Nederland of in de Europese Unie die voorschrijft waaraan een toilet met liggende verschoningsvoorzieningen aan moet voldoen.
Algemeen bestaande wetgeving gericht op toegankelijkheid:
Mindervalidentoilet
VN-verdrag gehandicapten
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) stelt voor een standaard toegankelijk toilet (mindervalidentoilet ofwel MiVa-toilet) een afmeting van >= 1650 x 2200 mm verplicht.
Partijen werken eraan om normen voor toiletten met zorg-assistentie op te nemen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), of en wanneer dit effectief zal worden is onbekend.
Overige standaard voorzieningen voor een MiVa-toilet zijn:
Alarmtrekkoord
Alarmresetknop
Spiegel
Voor meer informatie over toegankelijk bouwen, zie de Integrale Toegankelijkheid-standaard.
Dit toilet is bedoeld voor mensen die niet zelfstandig van een toilet gebruik kunnen maken, maar alleen met behulp van een individuele begeleider (zorgverlener). Deze begeleider dient vertrouwd te zijn met de specifieke zorgvereisten van de begeleide persoon, inclusief het functioneren van de beschikbare hulpmiddelen zoals XY-tillift, in hoogte verstelbare aankleedtafel en een in hoogte verstelbare wastafel). De openbare XY-tillift is voorzien van een tweepunts-ophanging met haken, waarvoor de gebruiker een eigen tilmat met lussen moet meenemen.
Het toilet is niet bedoeld voor mensen die zelfstandig van een toilet of een Integraal toegankelijk toilet (IT-toilet) gebruik kunnen maken. De locatie waar een zorgtoilet beschikbaar is levert zelf niet de benodigde zorg en/of assistentie, want deze wordt per definitie geleverd door de begeleidende zorgverlener.
De locatie is verantwoordelijk voor het faciliteren van de voorzieningen, maar niet voor het gebruik ervan. Zo is een locatie verantwoordelijk voor deugdelijke montage en functioneren van de tillift,tot en met het tiljuk met 2 haken.
De gebruiker en zorgverlener zijn verantwoordelijk voor het gebruik en de bediening, met een eigen gecertificeerde tilmat/sling en juiste bevestiging daarvan aan de twee haken van het tweepunts tiljuk.Indien een gebruiker met verloopstukken, extra aangenaaide lussen,adaptor of iets dergelijks verbinding maakt met de twee haken van het tiljuk dan gebeurt dat op eigen verantwoordelijkheid.
Nee, de toiletpot hoeft niet in hoogte verstelbaar te zijn. Daarvoor is de XY-tillift bedoeld. De zorg-assistent kan met behulp van de XY-tillift de gebruiker in de zogenaamde tilmat of sling optillen en verplaatsen door de gehele ruimte.
Ja, dit is noodzakelijk, zodat zowel de rolstoelgebruiker als de zorg-assistent de wastafel op een voor hen beide comfortabele hoogte kunnen gebruiken.
Ja, dat is noodzakelijk. Voor de assistent of zorgverlener maakt het de verzorging op variabele hoogte veel gemakkelijker. In combinatie met de XY-tillift is het voor beide personen veel comfortabeler als bij het uitvoeren van de transfer van de rolstoel naar de aankleedtafel/stretcher deze in hoogte verstelbaar is.
Ja, dit is noodzakelijk. Het vergemakkelijkt de verzorging voor de gebruiker en verzorger en verhoogt de hygiëne. Er bestaan douchebrancards waarin de waterafvoer is geïntegreerd. Een afvoerput of lijngoot met vloer op afschot is daarvoor benodigd Het douchegarnituur dient te zijn uitgevoerd met thermosstaat en omstelknop zodat kan worden gekozen voor douchesproeier of onderuitloop. De douchekop moet zijn voorzien van een extra lange slang, zodat het gehele oppervlak van de douchestretcher bereikt kan worden.
Er zijn veel leveranciers en fabrikanten, en er zijn zeer veel varianten van producten mogelijk om uit te kiezen. Bovendien fluctueren de marktprijzen uiteraard.
Kale kosten voor een XY-tillift, WC, wastafel met lift, aankleedtafel/douchestretcher op lift circa € 20.000.
Naar schatting zijn de totaalkosten voor realisatie € 50.000 tot € 150.000. Afhankelijk van de totaal benodigde verbouwing en de gekozen voorzieningen.
LET OP:genoemde bedragen dienen enkel ter indicatie.
De keuze is reuze! Er zijn vele fabricaten en variaties leverbaar, een lijstje van gerenommeerde leveranciers (willekeurige volgorde):
En vele andere.
Door een beweegbare rail met trolleys haaks onder twee vaste rails te plaatsen, ontstaat een zogenaamd XY-tilsysteem waarmee de lift het volledige oppervlak van de ruimte kan bereiken. Bij toepassing van een XY-tilsysteem hoeft daarom nauwelijks rekening te worden gehouden met de inrichting.
Voordelen van een X-Y-systeem:
Je bent niet gebonden aan vaste routes of begin- en eindpunten.
Het systeem is ideaal voor ruimtes waarin meerdere tillocaties nodig zijn, zoals in een badkamer, slaapkamer of revalidatieruimte.
Het systeem maakt transfers in alle richtingen mogelijk, zonder obstakels.
De XY-tillift is bevestigd aan het plafond of aan de zijwanden en kan de gehele ruimte bestrijken dankzij plafondrails. Het totale gewicht is circa 300 kilogram (inclusief persoon).
Over het algemeen zijn geen staalconstructies nodig, gezien de krachten over de lengte van de rails verdeeld worden. Eenvoudige lichte metalstud- of houtskeletbouwwanden zijn daarmee al voldoende. Ook wanden bestaand uit bijvoorbeeld gipsblokken, hebben veelal voldoende draagvermogen. Maar constructieve stabiliteit is verantwoordelijkheid ontwerper/aannemer/constructeur in overleg met de XY-tillift leverancier.
De lift dient te zijn uitgevoerd met een elektrische hefinrichting(tillift). Het horizontaal bewegen langs de rails wordt door de zorgverlener met de hand uitgevoerd (niet elektrisch).
Bij wand- of plafondmontage moet worden gerekend met een nuttige last van circa 200 kg, exclusief de lift zelf van zo’n 100 kg.
De vrije hoogte dient minimaal 2600 mm te zijn, zodat de gebruiker voldoende hoog van de grond kan worden getild. Tot de ‘vrije hoogte’ rekenen we de afstand van de vloer tot aan de onderkant van het laagste deel van het plafond.
Een XY-tillift kan ook in de hoeken van de ruimte op 4 poten worden gemonteerd, waardoor het beschikbare draagvermogen van wand of plafond niet meer relevant is.
LET OP: Bijna maandelijks komt een nieuw type XY-tillift op de markt. Per locatie zal moeten worden gekozen uit de op dat moment geschikte en leverbare modellen.
Een XY-lift werkt met een dubbele rail:
Er zijn typen waarbij de eerste twee rails in het plafond zijn geïntegreerd, terwijl de rail haaks daarop veel dunner is en kort op het plafond zit. Hierdoor kan bij een plafondhoogte van 2400 mm al aan de vereiste vrije hoogte boven de haak kan worden voldaan.
Er zijn ook XY-liften waarbij de twee rails langs de wand in hetzelfde vlak liggen als de rails ertussen, waardoor de vrije hoogte efficiënter wordt benut.
Een tiljuk (ook wel juk of tilder& genoemd)hangt onderaan de haak van een tillift. Aan dit juk wordt de tilband (ook wel tilmat of sling genoemd) bevestigd die een persoon ondersteunt tijdens het verplaatsen. In landen als Engeland of de USA is één universele tilband in gebruik, geschikt voor tweepuntsophanging. In Nederland worden in privé situaties verschillende systemen gebruikt die onderling niet uitwisselbaar zijn. Maar in openbare voorzieningen kan alleen één standaardoplossing worden toegepast en dat is - in overeenstemming met het buitenland - een tweepunts tiljuk met haken.
Het zogeheten tweepuntsjuk is voorzien van twee haken waaraan de lussen van een tilband kunnen worden gehangen. Dit is de de internationale, universele low tech bevestigingsmethode in Nederland. Een gebruiker heeft zijn of haar eigen tilband en neemt die mee naar de toiletruimte.
In ons land zijn ook diverse andere bevestigingsmethoden beschikbaar, maar die zijn onderling niet uitwisselbaar.
Een tilband met vierpuntsophanging kan dankzij verstelbare banden/lussen ook aan tweepuntsjukken worden bevestigd.
Gebruikers die een tilband gebruiken met e-clips,kunnen hieraan CE-gecertificeerd lussen laten naaien, waardoor deze ook veilig aan een tiljuk met twee haken kan worden bevestigd.
In de handel zijn ook diverse verloopstukken (of adapters) verkrijgbaar waarmee e-clips systemen met 2 of 4 banden aan een juk met 2 haken kunnen worden bevestigd
De locatie is verantwoordelijk tot en met het juk met twee haken; de gebruiker én zorgverlener zijn verantwoordelijk voor het gebruik en de bediening, met een eigen tilband en juiste bevestiging daarvan aan de twee haken van het tweepunts tiljuk.
Adapter info toevoegen
Een transfer is het maken van een overgang van bijvoorbeeld rolstoel naar bed, aankleedtafel, stoel of toilet (en weer terug).
Let op: alle informatie dient ter indicatie. Een locatie is zelf verantwoordelijk voor eigen informatievoorziening en de realisatie en financiering van een Changing Places Toilet.
Wil je meer informatie over Changing Places Toiletten en begeleiding voor aanvraag van financiering en bouw?
